غده تیروئید (Thyroid) یک غده کوچک پروانهای شکل است که در قسمت جلوی گردن قرار دارد، یکی از مهم ترین غدد درون ریز بدن بوده که با تولید هورمون های تیروئیدی، سوخت و ساز بدن را کنترل میکند. اختلال در عملکرد تیروئید، منجر به بروز علائم و نشانه های بالینی متعددی میشود.
شیوع بیماری های غده تیروئید در دنیا قابل توجه است، از طرفی محققان تخمین میزنند که حدود 50 درصد اشخاصی که دچار بیماریهای تیروئید هستند؛ در طول زندگی خود متوجه بیماریشان نمیشوند. بسیاری از مردم حتی نمیدانند که به تیروئید مبتلا هستند. علائم مهم خود را جدی نمیگیرند؛ در حالیکه این علائم عملکرد آنها را در روز تحت تاثیر قرار داده است؛ مثلا ممکن است مشکلات پوستی یا سردرد داشته باشند؛ بیانرژی یا چاق شوند اما ندانند این مشکلات ناراحتکننده آنها، درمانپذیر است.
4 لغایت 10 خرداد ماه، با هدف افزایش سطح آگاهی مردم از بیماریهای تیروئید و عوارض آنها و همچنین راه های پیشگیری و درمان بیماریهای غده تیروئید، هفته جهانی تیروئید نامگذاری شده است چراکه سلامت غده تیرویید در طبیعی بودن ضریب هوشی و رشد و نمو نوزادان و کودکان، تنظیم متابولیسم بیشتر سلول های بدن و همچنین در رشد و نمو فیزیکی و تکامل سیستم عصبی انسان و حیوانات نقش اساسی دارد.
انواع بیماریهای تیروئیدی کداماند؟
بیماریهای تیروئیدی معمولا در اثر کمبود ید ایجاد میشوند؛ شایع ترین اختلالهای تیروئیدی عبارتند از:
- گواتر (بزرگ شدن غده تیروئید)
- پرکاری تیروئید (افزایش غیرطبیعی فعالیت تیروئید)
- کمکاری تیروئید (کاهش غیرطبیعی فعالیت تیروئید)
- تیروئیدیت (التهاب غده تیروئید)
- سرطان تیروئید
درمانهای بیماریهای تیروئیدی چیست؟
برای درمان اختلالهای تیروئیدی معمولا از دارو استفاده میشود؛ در صورتی هم که بیماری تیروئید خیلی پیشرفته باشد یا فرد سرطان تیروئید بگیرد؛ گاهی درمان جراحی نیز لازم است.
پرکاری تیروئید:
تیروئید زمانی پرکار می شود که غده تیرویید هورمون بیشتری نسبت به مقداری که بدن ما نیاز دارد تولید کند . هورمون های تیروئید انرژی بدن را کنترل می کنند و تقریباً روی همه قسمت های بدن تاثیر می گذارند. در پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism) این هورمونها بیش از حد تولید شده، در متابولیسم بدن تاثیر می گذارد و باعث کاهش یا افزایش ناخواسته ضربان قلب میشود. علایم بیماری پرکاری تیروئید شامل پرفعالیتی، تحریک پذیری، بی قراری، عدم تحمل گرما و تعریق، تپش قلب، کاهش وزن همراه با افزایش اشتها، اسهال، پر ادراری، افزایش ضربان قلب، لرزش، پوست گرم و مرطوب می باشد.
کم کاری تیروئید:
کم کاری تیروئید (Hypothyroidism) زمانی به وجود می آید که غده تیرویید نتواند اندازه طبیعی و نیاز بدن هورمون تولید کند. کم کاری تیرویید باعث می شود که برای فرد مبتلا برخی از فعالیت های بدن او تحت تاثیر قرار بگیرد. این بیماری در شروع ممکن است علائم خاصی نشان ندهد ولی در ادامه منجر به درد مفاصل، بیماری قلبی، افزایش وزن میشود. خشکی پوست، احساس سرما، ریزش مو، یبوست، افزایش وزن، کاهش اشتها، افزایش احتمال سقط و کاهش ضربان قلب از دیگر علائم این بیماری می باشند.
گواتر:
گواتر یک غده تیروئید غیرطبیعی است که غالبا به علت کمبود ید و گاها به علت بیماری گریوز ، تیروییدیت یا سرطان تیروئید رخ می دهد . در بیماری گواتر گردن متورم میشود و غده تیرویید رشد غیر طبیعی پیدا می کند. این وضعیت اصولا بی خطر است اما میتواند نشان دهنده کمبود ید باشد.
دکتر فاطمه جهانپاک؛ کارشناس نظارت بر دارو و فرآورده های بیولوژیک معاونت غذا و دارو