حج از واجبات الهی است که در تزکیه نفس و تعالی روح انسان تاثیری بی‌بدیل دارد. از آنجا که نحوه تغذیه انسان ها یکی از ارکان اساسی تندرستی است، در دوران حج هم اهمیت فراوانی دارد. از آنجا که سفر حج حدودا یک ماه طول می کشد، لذا رعایت نکردن اصول بهداشتی و تغذیه در این دوره می تواند بشدت سلامت زائران را تحت تاثیر قرار دهد.

 تنوع غذایی را رعایت کنیم
نیازهای بدنی افراد در این دوران مانند سایر ایام زندگی پابرجاست. بنابراین حفظ تنوع و تعادل گروه های غذایی به عنوان یک اصل غیرقابل تغییر باید در این دوره نیز رعایت شود. حذف ناخواسته برخی اقلام غذایی بویژه لبنیات، میوه و سبزی می تواند آثاری سوء را حتی پس از پایان حج برای افراد در پی داشته باشد. خصوصا حذف میوه و سبزیجات باعث یبوست می شود.

 از زیاده روی در مصرف مواد غذایی پرهیز کنیم
معمولا وقتی غذا در حجم بالا طبخ می شود کمی پرچرب است، لذا توصیه می شود افراد برای رعایت انرژی دریافتی از پرخوری پرهیز کنند. دریافت کالری بیش از نیاز در همه زمان ها عواقب ناخوشایند خود را خواهد داشت. با وجود این که اعمال حج نیاز به مصرف انرژی دارد ولی دلیلی برای پرخوری حجاج عزیز نمی باشد.

حتما 6 الی 8 لیوان آب مصرف کنید
در مصرف مایعات دو نکته مهم باید مد نظر زائران عزیز باشد. یکی این که گرمای هوای حجاز و فعالیت و تحرک بیشتر از معمول ایجاب می کند افراد مقدار بیشتری آب مصرف کنند تا دچار عوارضی نظیر کم آبی، یبوست و گرمازدگی نشوند. نکته دوم حتما از آب های بسته بندی شده که دارای شرایط بهداشتی باشد استفاده شود، تا احتمال ابتلا به بیماری های عفونی روده ای و انواع اسهال های مهلک وجود نداشته باشد.

هیچ گاه نوشیدنی گازدار را جایگزین آب نکنیم
مصرف خوراکی های غیر معمول و زیان بار در دوران حج بسیار رایج است. یکی از آنها نوشابه های گازدار است. گرمای هوا از یکسو و دسترسی آسان به نوشابه ها از سوی دیگر موجب می شود افراد این گونه نوشیدنی ها را بیشتر از سایر مواقع مصرف کنند. استفاده از این نوشابه ها منجر به افزایش قندخون، چاقی، پوکی استخوان، مشکلات گوارشی و... می شود همچنین تشدید تشنگی و نوشیدن بیشتر و افزایش ضرر ناشی از مصرف آنها می شود. به همین سبب زائران محترم را بشدت نسبت به مصرف بی رویه این گونه نوشیدنی ها هشدار می دهیم.

 غذای مشکوک مصرف نکنیم
فضای پرازدحام و حضور قومیت های مختلف از اقصی نقاط دنیا زمینه را بشدت برای انتقال و شیوع بیماری های واگیردار و عفونی مساعد می کند. برای پیشگیری از ابتلا به این دسته از بیماری ها علاوه بر رعایت بهداشت فردی باید به بهداشت مواد خوراکی نیز اهمیت داد و از مصرف خوراکی های نامطمئن و غیربهداشتی اکیدا خودداری کرد.

 اگر بیماری زمینه ای داریم به پرهیز غذایی ادامه دهیم
سالمندان مبتلا به برخی بیماری های خاص نظیر بیماری های قلبی ـ عروقی، فشار خون و ... باید پرهیزهای غذایی خود را در این دوره نیز رعایت کنند. بیماران دیابتی به توجه خاصی در این ایام نیاز دارند. گرمای هوا و نبود تعادل آب در کنار فعالیت بدنی بیشتر و نیز رعایت نکردن خورد و خوراک ازجمله عواملی است که کنترل قند خون را به شکلی جدی مختل کرده و می تواند عواقب غیرقابل جبران بخصوص در کسانی که از انسولین استفاده می کنند، داشته باشد. رعایت نکات همیشگی در این بیماران ضروری است.

دکتر میترا حریری
عضو هیات علمی گروه تغذیه دانشگاه علوم پزشکی نیشابور